Creatine, ondanks zijn populariteit, is ook het middelpunt geweest van een kleine controverse. Mensen beweren dat het veelgebruikte supplement een steroïde is – compleet met woede-uitbarstingen en haaruitval – of dat het een reeks gezondheidsproblemen veroorzaakt, waaronder nier- en leverbeschadiging, en bijwerkingen zoals vochtretentie.
Toch is het gebruik van creatine niet echt afgenomen. Dus blijven we met de vraag zitten: is creatine veilig?
Is het een steroïde?
Om het simpel te zeggen, er is geen verband tussen steroïden en creatinepoeder. Ten eerste zijn ze structureel totaal verschillend. Maar de meeste mensen zijn niet per se geïnteresseerd in de chemische vorm van hun supplementen – ze willen weten wat het doet en hoe het werkt.
De prestatieverhogende voordelen van steroïden zijn echter gebaseerd op het feit dat het hormonen zijn – meestal gesynthetiseerd testosteron. De daardoor kunstmatig verhoogde testosteronniveaus zijn ook verantwoordelijk voor de veelbesproken negatieve effecten van steroïden.
Creatine is echter geen hormoon en heeft waarschijnlijk geen effect op hormoonspiegels (hierover later meer). Dit betekent dat het niet alleen op geen enkele manier als een steroïde kan worden geclassificeerd, maar ook dat beweringen dat het dezelfde nadelige effecten heeft ongegrond zijn.
Lever- en niergezondheid
Sommigen maken zich zorgen dat creatine een negatieve invloed kan hebben op de lever en/of nieren – vooral bij langdurig gebruik.
Dit komt deels doordat creatine wordt afgebroken tot creatinine in het lichaam – een stof die wordt gemeten bij het testen van de niergezondheid. Een bloedtest die de nierfunctie onderzoekt, kan daardoor verhoogde creatininewaarden zien door creatinesuppletie en een vals-positief resultaat geven. Dit is onschadelijk en is nooit in verband gebracht met echte problemen.
Sommige studies hebben zelfs aangetoond dat een persoon met slechts één werkende nier geen nadelige effecten ondervond van langdurig creatinegebruik – zelfs niet bij een laadfase van 20g per dag.
Evenzo kan creatine de resultaten van een leverfunctietest veranderen, wat onterechte zorgen kan veroorzaken. Nogmaals, er zijn geen studies die schade aan de lever door creatinegebruik hebben aangetoond.
Dat gezegd hebbende, moeten mensen met een bestaande nier- of leverziekte altijd hun arts raadplegen voordat ze creatine of een ander supplement gebruiken.
Hormoonspiegels en kaalheid
Zoals eerder genoemd, is er enige bezorgdheid over creatine en kaalheid. In werkelijkheid is dit gebaseerd op één studie en – zelfs als deze studie voldoende bewijs zou zijn – zouden de bevindingen alleen van toepassing zijn op mannen met mannelijke kaalheid.
De studie keek niet direct naar de effecten van creatine op haaruitval, maar naar het testosteron-metaboliet dihydrotestosteron (DHT). Deze ene studie vond dat creatinegebruik de DHT-niveaus bij mannelijke rugbyspelers in verschillende mate verhoogde. In theorie kan alles wat DHT-niveaus verhoogt het risico op haaruitval bij mannen met mannelijke kaalheid vergroten.
Het probleem is echter dat deze bevindingen nooit zijn gerepliceerd en zelfs zijn tegengesproken door andere onderzoeksteams. Hoewel creatine mogelijk enige invloed heeft op DHT-niveaus, is er meer grondig onderzoek nodig om dit zeker te weten. Tot die tijd zijn er geen negatieve effecten gemeld.